Đánh giá tính tổn thương sinh thái bằng phương pháp kết hợp phân tích thứ bậc mờ (AHP-FUZZY) và thống kê không gian Moran’s I tại Thành phố Hồ Chí Minh
Tóm tắt:
Với sự mở rộng của đô thị hoá, tương tác không gian sinh thái tự nhiên giữa con người và môi trường ngày càng được chú trọng, do đó, việc đánh giá định lượng tính dễ bị tổn thương sinh thái có ý nghĩa rất lớn đối với công tác bảo vệ và khôi phục hệ sinh thái ở các khu vực dễ bị tổn thương. Trong nghiên cứu này, mô hình AHP-PSR (Phân tích thứ bậc - áp lực - nhạy cảm - khả năng phục hồi) cùng với phân tích mờ Fuzzy đã được sử dụng để đánh giá mức độ dễ bị tổn thương sinh thái của thành phố Hồ Chí Minh năm 2023. Mô hình PSR được sử dụng để lựa chọn 13 tham số, AHP - Fuzzy được dùng để xác định trọng số của các tham số, và công cụ GIS được áp dụng để đánh giá mức độ dễ bị tổn thương sinh thái. Kết quả cho thấy mức độ dễ bị tổn thương sinh thái cao với diện tích 15.746,66 ha, phân bố tập trung ở các quận trung tâm, nơi có mật độ xây dựng cao; trái lại mức độ tổn thương thấp phân bố tại những nơi duy trì mảng xanh như huyện Cần Giờ và Củ Chi... với diện tích hơn 33.000 ha. Sự khác biệt giữa kết quả đánh giá độ dễ bị tổn thương sinh thái cho thấy vai trò của con người trong việclàm thay đổi môi trường tự nhiên. Con người có thể cải thiện môi trường sinh thái vốn đã dễ bị tổn thương thông qua các hoạt động tích cực.
Abstract:
With the expansion of urbanization, the spatial ecological interaction between humans and the natural environment has received increasing attention. Therefore, quantitatively assessing ecological vulnerability plays a crucial role in the protection and restoration of ecosystems in sensitive areas. In this study, the AHP–PSR (Analytic Hierarchy Process - Pressure - State - Response) model combined with fuzzy logic analysis was applied to evaluate the ecological vulnerability of Ho Chi Minh City in 2023. The PSR framework was used to select 13 indicators, AHP– Fuzzy was employed to determine the weight of each factor, and GIS was applied to spatially assess ecological vulnerability. The results show that areas with high ecological vulnerability, covering approximately 15,746.66 hectare, are concentrated in central districts with high construction density. In contrast, low vulnerability areas, with more than 33,000 hectares, are mainly distributed in greener suburban areas such as Can Gio and Cu Chi. The contrast in ecological vulnerability levels highlights the role of human activities in altering the natural environment. Notably, humans can improve already vulnerable ecosystems through positive and proactive environmental actions.
